Uroczystości związane z 77. rocznicą wybuchu II Wojny Światowej

1 września o 1939 roku o godzinie 4.45 niemiecki pancernik szkolny „Schleswig – Holstein” rozpoczął ostrzał Westerplatte oraz Wojskowej Składnicy Tranzytowej na terenie Wolnego Miasta Gdańsk. Załoga broniąca liczyła w sumie ok. 200 żołnierzy pod dowództwem mjr. Henryka Sucharskiego i kpt. Franciszka Dąbrowskiego. W odpowiedzi na atak Niemiec premier Felicjan Sławoj – Składkowski ogłosił stan wojenny, a prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki wydał odezwę, w którym wezwał naród polski do obrony przed najeźdźcą.

Obywatele Rzeczypospolitej! Nocy dzisiejszej odwieczny wróg nasz rozpoczął działania zaczepne wobec Państwa Polskiego, co stwierdzam wobec Boga i Historii. W tej chwili dziejowej zwracam się do wszystkich obywateli państwa w głębokim przeświadczeniu, że cały naród w obronie swojej wolności, niepodległości i honoru skupi się dookoła Wodza Naczelnego i sił zbrojnych oraz da godną odpowiedź napastnikowi, jak to się już nieraz działo w historii stosunków polsko-niemieckich. Cały naród polski, błogosławiony przez Boga, w walce o swoją świętą i słuszną sprawę, zjednoczony z armią, pójdzie ramię przy ramieniu do boju i pełnego zwycięstwa” (Odezwa Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 1 września 1939 r.).

Już pierwsze dni II wojny światowej zostawiły trwały ślad na terenach dzisiejszej Gminy Olsztynek. Na polach pomiędzy wioskami Królikowo i Sudwa został założony przez hitlerowców obóz jeniecki Stalag IB Hohenstein. We wrześniu 1939 roku przywieziono tutaj pierwszych polskich jeńców wojennych. W szczytowym okresie rozwoju zajmował on ok. 40 hektarów i mieścił ok. 120 baraków.

Według historycznych źródeł przyjmuje się, że w latach 1939 – 1945 przez obóz przeszło pół miliona jeńców wojennych różnych narodowości. Najliczniejsze grupy stanowili Francuzi, Rosjanie i Polacy. Liczebność obozu w końcowym okresie jego istnienia wynosiła ponad 50 tysięcy ludzi.

Tragiczne warunki sanitarne, głód, mordercza praca, robactwo, epidemie, znęcanie się fizyczne i psychiczne powodowały masowe choroby i ogromną śmiertelność. Oblicza się,
że w Stalagu IB Hohenstein poległo około 55 tysięcy jeńców wojennych. Zmarłych chowano na tutejszym cmentarzu. Złożono tutaj ciała Polaków, Francuzów, Belgów, Włochów i Rosjan. Jeńców radzieckich i polskich chowano w zbiorowych mogiłach liczących setki, a nawet tysiące ciał. Wszystkich złożono w grobach bezimiennie. Po wojnie, dzięki staraniom ambasad Francji, Belgii i Włoch, na cmentarzu w Sudwie dokonano ekshumacji ciał obywateli tych państw. Szczątki jeńców francuskich i belgijskich przewieziono do ojczystych krajów, natomiast jeńcy włoscy spoczęli na cmentarzu zbiorowym na Bielanach w Warszawie. Pozostało 504 mogił jeńców polskich i radzieckich. W ubiegłym roku zostały pochowane szczątki dwóch jeńców francuskich obozu jenieckiego Stalag IB Hohenstein, które zostały znalezione w lesie koło Miłomłyna.

Dzisiejsze uroczystości w Sudwie są jednocześnie symbolem bohaterstwa najwyższej rangi oraz anonimowego poświęcenia życia za ojczyznę. Pomnik, który dumnie wznosi się na cmentarzu przedstawia symboliczną postać jeńca próbującego rozerwać obozowe druty- chcącego odzyskać wolność. Dziś po 77 latach spotkamy się pośród białych bezimiennych krzyży i będziemy chylić czoła przed wszystkimi bohaterami tamtych wydarzeń oraz dziękujemy za ofiarowaną nam tą samą wolność.